Hoofdstuk I · Verenigingszaken
Oorsprong van het Nederlands Bonte Schaap.
Van een regionaal gehouden schaap in de Zuid-Hollands–Utrechtse veenweide tot formeel erkend ras in 2023.
Het Nederlands Bonte Schaap — rasafkorting NBS — heeft zijn wortels in de natte weidegronden tussen Leiden en Utrecht. Generatielang werd het gehouden door veehouders als een regionaal, veelzijdig schaap, herkenbaar aan de karakteristieke zwart-witte bonte tekening en een rustig, hanteerbaar karakter.
Lange tijd bleef het bestaan van het ras een vooral lokaal, informeel gegeven. Pas toen een aantal fokkers en houders rondom 2019 de kop bij elkaar staken om de afstamming te gaan vastleggen, begon het ras zijn formele traject. In juni van dat jaar werd besloten een individuele dieradministratie op te zetten — primair om afstamming én de Scrapie-status op dierniveau vast te leggen.
Een schaap uit de polder — eindelijk officieel op papier gezet.
Het was de eerste keer dat het bonte schaap in één gezamenlijke registratie werd samengebracht. Wat ooit een verzameling regionaal gehouden dieren was, werd zo geleidelijk een herkenbare populatie met een gedeelde administratieve basis.
Op 1 augustus 2023 volgde de erkenning die de vereniging jarenlang had nagestreefd: het Nederlands Bonte Schaap werd formeel erkend als ras. Kort daarop, eind 2023, werd ook een stamboek ingesteld, gevoerd door de NSFO. De afstammingsregistratie van de NLBS en het NSFO-stamboekbestand worden sindsdien periodiek gesynchroniseerd, zodat één gezamenlijk overzicht beschikbaar is van zowel stamboekdieren als dieren van houders die niet deelnemen aan het stamboek.
Vandaag telt de NLBS krap 120 leden en ongeveer 4.000 dieren van één jaar of ouder. Waar mogelijk nemen wij deel aan overlegstructuren voor erkende rasverenigingen, en zijn wij erkend als fokkerijvereniging met een TSE- (Scrapie-) programma.
Kroniek
Van polderras tot erkend stamboek.
Voor 2019
Regionaal polderras
Generatielang door veehouders gehouden in het veenweidegebied tussen Leiden en Utrecht — informeel, zonder centrale registratie.
Juni 2019
Individuele dieradministratie
Fokkers besluiten afstamming en Scrapie-status op dierniveau vast te leggen. Basis voor een gezamenlijke registratie.
1 aug. 2023
Formeel erkend ras
Het Nederlands Bonte Schaap (NBS) wordt formeel erkend als ras door de bevoegde instanties.
Eind 2023
Stamboek via NSFO
Naast het register wordt ook een stamboek gevoerd, in samenwerking met de NSFO. Bestanden worden periodiek gesynchroniseerd.
Het landschap
Tussen Leiden en Utrecht.
Het oorsprongsgebied ligt in het Zuid-Hollands–Utrechtse veenweidegebied: een open, vaak natte polder doorsneden met sloten en kades. Hier werd het bonte schaap gehouden op percelen waar andere rassen moeizaam gedijden — hanteerbaar, winterhard, en thuis op het drassige gras.
De kenmerkende bontheid — bruin- of zwartvlekkige tekening op een wollig wit lijf, met spikkels tot op kop en poten — werd binnen dit relatief gesloten gebied stabiel doorgegeven. Onder invloed van de zon verbleekt de zwarte variant geleidelijk tot warmbruin.
In beeld
Het schaap in zijn landschap.
Verder lezen
Het fokideaal in detail.
Een beschrijving van het fokkerijdoel en de rasstandaard — van tekening en kop tot bouw en karakter.